މެލޭޝިޔާގެ ރަސްގެފާނު ހުކުރު ދުވަހު، ޖަލުގައި ހުކުމް ތަންފީޒުކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ކުރީގެ ބޮޑުވަޒީރު ނަޖީބު ރައްޒާޤަށް ނާދިރު ޝާހީ މާފެއް ދެއްވައި، ބާކީ އޮތް ޖަލު ހުކުމް ގޭ ބަންދުގައި ތަންފީޒުކުރެއްވުމުގެ ހުއްދަ ދެއްވައިފިއެވެ.
މި ނިންމުން އައީ ކުއްލި ގޮތަކަށް ބޭއްވި މާފު ދިނުމުގެ ބޯޑުގެ ބައްދަލުވުމެއްގައެވެ. މީގެ ހަފުތާއެއް ކުރިން ބޭއްވި ބައްދަލުވުމުގައި ނަޖީބުގެ އެންމެ ފަހުގެ މާފު ދިނުމުގެ ހުށަހެޅުމާ މެދު ގޮތެއް ނިންމުން ފަސްކޮށްފައި ވަނިކޮށެވެ. މިއީ މެލޭޝިޔާގައި ޝާހީ މާފު ދިނުމުގެ ސިފައެއްގެ ގޮތުގައި ގޭ ބަންދު ބޭނުންކުރެއްވި ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ. މީގެ ސަބަބުން ޝާހީ ބާރުތަކާއި، ޤާނޫނުގެ ވެރިކަމާއި، މެލޭޝިޔާގެ އެންމެ ފާހަގަކުރެވޭ ކޮރަޕްޝަނުގެ ކުށްވެރިޔާއާ މެދު ޢަމަލުކުރެވޭ ގޮތާ މެދު އަނެއްކާވެސް ބަހުސް އުފެދިދާނެއެވެ.
ބޮޑުވަޒީރު އޮފީހުގެ ދަށުން ހިންގާ ޤާނޫނީ ކަންތައްތަކާ ބެހޭ ޑިޕާޓްމަންޓުން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނެފައި ވަނީ، ސުލްޠާން އިބްރާހީމް އިސްކަންދަރު، މާފު ދިނުމުގެ ބޯޑުގެ ބައްދަލުވުމެއްގައި ނަޖީބަށް "ޝަރުޠުތަކާ އެކު މާފެއް" ދެއްވާފައިވާ ކަމަށެވެ. ކޯޓުން ޙުކުމް ކޮށްފައިވާ 50 މިލިއަން ރިންގިޓް (12 މިލިއަން ޑޮލަރު) ގެ ޖޫރިމަނާ ދައްކައިފި ނަމަ، ނަޖީބުގެ ޖަލު ހުކުމުގެ ބާކީ އޮތް ބައި 2028 ވަނަ އަހަރުގެ އޮގަސްޓު 23 ވަނަ ދުވަހާ ހަމައަށް ގޭ ބަންދުގައި ތަންފީޒުކުރެއްވުމުގެ ހުއްދަ ދެއްވާނެ ކަމަށް ބަޔާނުގައި ބުނެފައި ވެއެވެ.
ބަޔާނުގައި އިތުރަށް ބުނެފައި ވަނީ، ނަޖީބު ކަނޑައެޅިފައިވާ ޝަރުޠުތަކަށް ޢަމަލުކުރައްވަން ޖެހޭ ކަމަށާއި، އެ ޝަރުޠުތަކާ ޚިލާފުވެއްޖެ ނަމަ މާފު ބާޠިލުވާނެ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް، ޝަރުޠުތަކުގެ ތަފުޞީލެއް ހާމައެއް ނުކުރެއެވެ.
ޢުމުރުން 73 އަހަރުގެ ނަޖީބު ޖަލުގައި ހުންނަވާތާ މިހާރު 2022 ވަނަ އަހަރުގެ އޮގަސްޓު މަހުން ފެށިގެން ވަނީ ތިން އަހަރަށް ވުރެ ގިނަ ދުވަސް ވެފައެވެ. އޭރު މެލޭޝިޔާގެ އެންމެ މަތީ ކޯޓުން ވަނީ ދައުލަތުގެ އިންވެސްޓްމަންޓް ފަންޑު ކަމަށްވާ 1Malaysia Development Berhad (1MDB) އިން ބިލިޔަނުން ފައިސާ ވަގަށް ނެގުމާ ގުޅޭ ކޮރަޕްޝަނުގެ މައްސަލައެއްގައި އޭނާގެ މައްޗަށް ކޮށްފައިވާ ޙުކުމް ދަމަހައްޓާފައެވެ.
ނަޖީބުގެ މައްޗަށް 2020 ވަނަ އަހަރު ފުރަތަމަ އިއްވި ޙުކުމަކީ 12 އަހަރު ދުވަހުގެ ޖަލު ޙުކުމަކާއި 210 މިލިއަން ރިންގިޓް (51.5 މިލިއަން ޑޮލަރު) ގެ ޖޫރިމަނާއެކެވެ. މި ޙުކުމް އިއްވުނީ 1MDB ގެ ކުރީގެ ސަބްސިޑިއަރީ އެއް ކަމަށްވާ SRC International އިން އޭނާގެ ބޭންކު އެކައުންޓަށް 42 މިލިއަން ރިންގިޓް (10.3 މިލިއަން ޑޮލަރު) ޖަމާކުރި މައްސަލައިގައި، ބާރުގެ ބޭނުން ނަހަމަ ގޮތުގައި ހިފުމާއި، ޖިނާއީ ޢަމާނާތަށް ޚިޔާނާތްތެރިވުމާއި، މަނީ ލޯންޑަރިންގެ ކުށްތައް ސާބިތުވުމުންނެވެ.
2024 ވަނަ އަހަރުގެ ޖެނުއަރީ މަހު، އޭރުގެ ރަސްގެފާނުގެ ރިޔާސަތުގައި ބޭއްވި މާފު ދިނުމުގެ ބޯޑުގެ ބައްދަލުވުމަކުން ނަޖީބުގެ ޖަލު ޙުކުމް 6 އަހަރަށް ކުޑަކޮށް، ޖޫރިމަނާ 50 މިލިއަން ރިންގިޓަށް ދަށްކޮށްދިނެވެ.
ނަޖީބު ތުހުމަތު ކުރައްވަނީ ކުރީގެ ރަސްގެފާނު، ސުލްޠާން ޢަބްދުالله އަޙްމަދު ޝާހު، ބާކީ އޮތް ޙުކުމުގެ މުއްދަތު ގޭ ބަންދުގައި ތަންފީޒުކުރެއްވުމުގެ ހުއްދަ ދޭ އިތުރު އަމުރެއް ނެރުއްވި ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ހައި ކޯޓުން ނިންމީ، އެ ފަދަ ގޭ ބަންދުގެ އަމުރެއް ތަންފީޒުކުރެވެން ނެތް ކަމަށާއި، 2024 ވަނަ އަހަރުގެ ޖެނުއަރީ ބައްދަލުވުމުގައި މާފު ދިނުމުގެ ބޯޑުން އެ މައްސަލައާ މެދު މަޝްވަރާކޮށްފައި ނުވާ ކަމަށެވެ.
ގޭ ބަންދުގެ އަމުރު، ނަޖީބުގެ މައްޗަށް ވަކިން އިއްވާފައިވާ އެހެން ކޮރަޕްޝަނުގެ ޙުކުމަކާ ގުޅޭ ސުވާލުތަކެއް ވެސް އުފައްދައެވެ.
2025 ވަނަ އަހަރުގެ ޑިސެންބަރު މަހު، 1MDB ފަންޑުން ނަޖީބުގެ ބޭންކު އެކައުންޓަށް 700 މިލިއަން ޑޮލަރަށް ވުރެ ގިނަ ފައިސާ ޖަމާކުރި މައްސަލައިގައި، ބާރުގެ ބޭނުން ނަހަމަ ގޮތުގައި ހިފުމާއި މަނީ ލޯންޑަރިންގެ ކުށް ސާބިތުވިއެވެ. މި މައްސަލައިގައި އޭނާގެ މައްޗަށް 15 އަހަރު ދުވަހުގެ ޖަލު ޙުކުމަކާއި 11.4 ބިލިއަން ރިންގިޓް (2.8 ބިލިއަން ޑޮލަރު) ގެ ޖޫރިމަނާ އިއްވިއެވެ. މި ޙުކުމް ތަންފީޒުކުރެވޭނީ މިހާރު އޭނާ ތަންފީޒުކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ޙުކުމް ނިމުމުންނެވެ. މި ޙުކުމް އޭނާ ދަނީ އިސްތިޢުނާފު ކުރައްވަމުންނެވެ.
ގޭ ބަންދު ބޭނުންކުރުމުގެ ވާހަކަ ވަނީ މެލޭޝިޔާގެ ޖިނާއީ ޢަދުލުގެ ނިޒާމު އިޞްލާޙުކުރުމުގެ ފުޅާ މަޝްވަރާތަކުގައި ދެކެވިފައެވެ. 2024 ވަނަ އަހަރު ސަރުކާރުން ބުނެފައި ވަނީ، ވަކި ޙާލަތްތަކުގައި ގޭގައި ބަންދުކުރުމުގެ ޤާނޫނެއް ހުށަހަޅާފައި ވަނީ، ޖަލުތައް ތޮއްޖެހުމާއި ކުށަށް އަރައިގަތުން މަދުކުރުމަށް ކަމަށެވެ. އަދި އެއީ ޚާއްޞަ ގޮތެއްގައި ނަޖީބަށް ފަރުމާ ކުރެވިފައި އޮތް ޤާނޫނެއް ނޫން ކަމަށްވެސް ބުނެފައި ވެއެވެ.
1MDB ޤާއިމުކުރެއްވީ ނަޖީބު 2009 ވަނަ އަހަރު ބޮޑުވަޒީރު ކަމާ ހަވާލުވެ ވަޑައިގެންނެވިތާ މާ ގިނަ ދުވަހެއް ނުވެއެވެ. ތަޙްޤީޤު ކުރާ ފަރާތްތަކުން ތުހުމަތު ކުރާ ގޮތުގައި، މި ފަންޑުން މަދުވެގެން 4.5 ބިލިއަން ޑޮލަރު ވަގަށް ނަގައި، ނަޖީބުގެ އެކުވެރިން ޔޫއެސް އާއި އެހެން ޤައުމުތަކުގެ ބޭންކު އެކައުންޓުތަކުގެ ފަށަލަތަކެއްގެ ތެރެއިން ލޯންޑަރ ކުރިއެވެ. މި ފައިސާ ބޭނުންކުރި ކަމަށް ބުނަނީ ހޮލީވުޑް ފިލްމުތަކާއި، ހޮޓާތަކާއި، ލަގްޒަރީ ޔޮޓަކާއި، އާޓާއި ޖަވާހިރު ފަދަ ބޮޑެތި ޚަރަދުތައް ކުރުމަށެވެ.
1MDB ސްކޭންޑަލްގެ ސަބަބުން ޤައުމީ ފެންވަރުގައި އުފެދުނު ނުރުހުމުގެ ސަބަބުން، 1957 ވަނަ އަހަރު އިނގިރޭސިވިލާތުގެ އިސްތިޢުމާރީ ވެރިކަން ނިމުނީއްސުރެ މެލޭޝިޔާގައި ވެރިކަން ކުރަމުން އައި ޕާޓީ، 2018 ވަނަ އަހަރުގެ ތާރީޚީ އިންތިޚާބުގައި ބަލިވިއެވެ.
ޙުކުމް ސާބިތުވެފައި ވީ ނަމަވެސް، ނަޖީބުގެ ޕާޓީ ކަމަށްވާ ޔުނައިޓެޑް މަލޭސް ނޭޝަނަލް އޯގަނައިޒޭޝަން (UMNO) ގައި ނަޖީބުގެ ބާރު ދެމިއެބައޮތެވެ. މި ޕާޓީއަކީ 2022 ވަނަ އަހަރުގެ އިންތިޚާބުތަކަށް ފަހު ވެރިކަމަށް އައި ބޮޑުވަޒީރު އަންވަރު އިބްރާހީމްގެ އެއްބައިވަންތަކަމުގެ ސަރުކާރުގެ އެއް ބައެވެ.
ކޮމެންޓު ފޮނުވާ