ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ވަނީ ޣައްޒާ ހިންގުމަށްޓަކައި 3 ފަންތިއަކަށް ބަހާލެވިފައިވާ އޮނިގަނޑެއް ހާމަކުރައްވާފައެވެ. މި އޮނިގަނޑުގެ އެންމެ އިސް ސަފުގައި ތިބީ ޓްރަމްޕާއި އިސްރާއީލަށް ތާއީދުކުރާ ފަރާތްތަކެވެ. ފަލަސްތީނު މީހުންނަށް ދީފައިވަނީ ހަމައެކަނި މުނިސިޕަލް (ރަށުތެރެ ބެލެހެއްޓުމުގެ) މަސައްކަތްތަކެވެ.
އިސްރާއީލުން ޣައްޒާގައި ހިންގަމުންދާ ނަސްލު ނައްތާލުމުގެ ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމަށް އެމެރިކާ މެދުވެރިވެގެން އެކުލަވާލި ޕްލޭންގެ "ދެވަނަ ފިޔަވަހި"، އެމެރިކާގެ މަންދޫބު ސްޓީވް ވިޓްކޮފް ފެއްޓެވިތާ ކުޑަ ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި، އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ވަނީ "ބޯޑް އޮފް ޕީސް" ނުވަތަ ސުލްހައިގެ ބޯޑުގެ އޮނިގަނޑު ރަސްމީކޮށް ހާމަކުރައްވާފައެވެ. މިއީ ޣައްޒާއަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ޓްރަމްޕްގެ 20 ނުކުތާގެ ޕްލޭން ތަންފީޒުކުރުމަށް އެކުލަވާލެވުނު ބޯޑެކެވެ.
ހޮނިހިރު ދުވަހު ވައިޓް ހައުސްއިން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައިވާ ގޮތުން، ވެރިކަން ހިންގުމުގެ ބާރުތައް ވަނީ ތިން ފަންތިއަކަށް ބަހާލާފައެވެ. މީގެ އެންމެ މަތީގައި އޮންނަ އެމެރިކާއިން އިސްނަގައިގެން ހިންގާ "ބޯޑް އޮފް ޕީސް" ގައި ހިމެނެނީ ބިލިއަނަރުންނާއި އިސްރާއީލާ ގާތް ގުޅުމެއް އޮންނަ ފަރާތްތަކެވެ.
މި ބޯޑުގެ "ހައި ރެޕްރެޒެންޓޭޓިވް" (އިސް މަންދޫބު) ގެ ގޮތުގައި ހަމަޖައްސާފައިވަނީ ބަލްގޭރިއާގެ ޑިޕްލޮމެޓް ނިކޮލޭ މިލަޑެނޮފް އެވެ. ހަމާސްގެ ވެރިކަމުން، ކުރީގެ ޕަލަސްތީނިއަން އޮތޯރިޓީ (ޕީއޭ) ގެ ޑެޕިއުޓީ މިނިސްޓަރު އަލީ ޝަޢާތު އިސްކޮށް ހުންނަވާ ޓެކްނޮކްރެޓުންގެ (ފަންނީ ބޭފުޅުންގެ) ސަރުކާރަކަށް ބަދަލުވުމުގެ ކަންކަން ބަލަހައްޓަވާނީ އޭނާއެވެ.
މީގެ އިތުރުން ވައިޓް ހައުސްއިން ވަނީ "ޣައްޒާ އެގްޒެކެޓިވް ބޯޑު" ގެ ނަމުގައި ބޯޑެއް އެކުލަވާލިކަން އިއުލާންކޮށްފައެވެ. މި ބޯޑު މަސައްކަތްކުރާނީ ހައި ރެޕްރެޒެންޓޭޓިވްގެ އޮފީހާއި، ނޭޝަނަލް ކޮމިޓީ ފޯ ދަ އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން އޮފް ގާޒާ (އެން.ސީ.އޭ.ޖީ) އާ ގުޅިގެންނެވެ.
ވޮޝިންޓަނުން މިކަން ސިފަކުރަނީ "އަލުން ބިނާކުރުމާއި ތަނަވަސްކަމަށް" ވާސިލުވުމުގެ މަގުޗާޓެއްގެ ގޮތުގައި ނަމަވެސް، އެންމެ މަތީ ފަންތީގެ ނިންމުންތައް ނިންމުމުގައި ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުން ބައިވެރި ނުކުރުމުން ދޭހަވަނީ، މުސްތަގުބަލުގެ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމު ކަނޑައެޅުމުގައި ފަލަސްތީނު މީހުންގެ ބަހެއް ނޯންނާނެ ކަމެވެ.
ތިރީގައި މިވަނީ އާ ވެރިކަމުގެ އޮނިގަނޑު އެކުލެވިގެންވާ ގޮތާއި، މިއީ "ވިޔަފާރި އުސޫލުން ހިންގާ ޓްރަސްޓީޝިޕެއް" ކަމަށް ތަޖުރިބާކާރުން އިންޒާރު ދެއްވާ ސަބަބުތަކެވެ.
**’ދަ ބޯޑް އޮފް ޕީސް' (ސުލްހައިގެ ބޯޑު)**
ވައިޓް ހައުސްގެ ބަޔާނުގައިވާ ގޮތުން، އެންމެ މަތީގައި އޮންނާނީ "ފައުންޑިންގ އެގްޒެކެޓިވް ކައުންސިލް" އެވެ. މާލީ ކަންކަމާއި ސްޓްރެޓެޖިކް ވިސްނުން ކަނޑައަޅާނީ މި ކައުންސިލުންނެވެ. މި ކައުންސިލްގެ ޗެއާމަންކަން ކުރައްވާނީ ރައީސް ޓްރަމްޕެވެ. އަދި ވީޓޯ ކުރުމުގެ ބާރު އޭނާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
އެގްޒެކެޓިވް ބޯޑުގައި ހިމެނޭ މެމްބަރުންނަކީ:
އެމެރިކާގެ ސެކްރެޓަރީ އޮފް ސްޓޭޓް މާކޯ ރޫބިއޯ: ރޫބިއޯއަކީ ޓްރަމްޕްގެ ސަރުކާރުގައި ތިބި އިސްރާއީލަށް އެންމެ ބޮޑަށް ތާއީދުކުރާ އޮފިޝަލުންގެ ތެރެއިން އެކަކެވެ. އިސްރާއީލަށް ފާޑުކިޔާ މީހުންނަށް އެމެރިކާގެ ވިސާ ނުދޭނެކަމަށް އޭނާ ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ.
އެމެރިކާގެ ޚާއްސަ މަންދޫބު ސްޓީވް ވިޓްކޮފް: ވިޓްކޮފްއަކީ ނިއުޔޯކްގެ ރިއަލް އެސްޓޭޓް ވިޔަފާރިވެރިއެއް އަދި އިންވެސްޓަރެކެވެ. މީނާއަކީ ޓްރަމްޕާ ގާތް ގުޅުމެއް އޮންނަ ފަރާތެކެވެ.
ޖެރެޑް ކުޝްނަރ: ޓްރަމްޕްގެ ދަނބިދަރި ކުޝްނަރއަކީ ވެސް އިސްރާއީލަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ތާއީދުކުރާ ފަރާތެކެވެ. ފަލަސްތީނު މީހުންނަށް އަމިއްލަ ވެރިކަމެއް ނުހިންގޭނެ ކަމަށް އޭނާ ކުރިން ބުނެފައިވެއެވެ. އަދި ޣައްޒާގެ ގޮނޑުދޮށަކީ "ވަރަށް އަގުހުރި ބިމެއް" ކަމަށް އޭނާ ސިފަކޮށްފައިވެއެވެ.
ބިލިއަނަރު މާކް ރޯވަން: މިއީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް އިންވެސްޓްމަންޓް ކުންފުނި ކަމަށްވާ އެޕޯލޯ ގްލޯބަލް މެނޭޖްމަންޓްގެ ކޯ-ފައުންޑަރެވެ. މީޑިއާ ރިޕޯޓްތައް ބުނާގޮތުން އޭނާ ވަނީ އިސްރާއީލަށް ތާއީދުކުރާ ގްރޫޕްތަކަށް ފަންޑުކޮށްދީފައެވެ.
އަޖޭ ބަންގާ: ވޯލްޑް ބޭންކުގެ މިހާރުގެ ރައީސެވެ.
ކުރީގެ އިނގިރޭސި ބޮޑުވަޒީރު ޓޯނީ ބްލެއާ: 2003 ވަނަ އަހަރު އިރާގަށް އަރައިގަތުމުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވި ބްލެއާއަކީ މި ސަރަހައްދުގައި ޚިޔާލު ތަފާތުވުންތައް އުފެދިފައިވާ ޝަޚްސިއްޔަތެކެވެ.
ރޮބަޓް ގެބްރިއެލް ޖޫނިއަރ: ޓްރަމްޕް ސަރުކާރުގެ ޑެޕިއުޓީ ނޭޝަނަލް ސެކިއުރިޓީ އެޑްވައިޒަރެވެ.
މީގެ އިތުރުން ޓްރަމްޕް ވަނީ މިސްރު، ތުރުކީ އަދި އުރުދުންގެ ވެރިންނަށް މި ބޯޑުގައި ބައިވެރިވުމަށް ދައުވަތު ދެއްވާފައެވެ. އަދި އާޖެންޓީނާ އާއި ކެނެޑާގެ ވެރިންނަށް ވެސް ދައުވަތު ދީފައިވެއެވެ. ބްލޫމްބާގް ނިއުސްއިން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ދާއިމީ މެމްބަރަކަށް ވުމަށް މަދުވެގެން 1 ބިލިއަން ޑޮލަރު ދެއްކުމަށް ޓްރަމްޕްގެ ސަރުކާރުން ވަނީ ގައުމުތަކުގައި އެދިފައެވެ.
ވައިޓް ހައުސްއިން ވަނީ "ސްޓްރެޓެޖިކް އެޑްވައިޒަރުން" ގެ ގޮތުގައި ޚިޔާލު ތަފާތުވުން ބޮޑު ދެ ބޭފުޅަކު ހަމަޖައްސާފައެވެ. އެއީ އާރްޔޭ ލައިޓްސްޓޯން އަދި ޖޯޝް ގްރޫންބާމް އެވެ. ގްރޫންބާމް އަކީ ޣައްޒާ "މެދުއިރުމަތީގެ ރިވިއޭރާ" އަކަށް ހެދުމުގެ ޕްލޭންތަކާ ގުޅުންހުރި ފަރާތެކެވެ.
ޣައްޒާގެ ސިޔާސީ އެނަލިސްޓެއް ކަމަށްވާ އިޔާދު އަލް-ގައްރާ އަލްޖަޒީރާއަށް ވިދާޅުވީ، މި އޮނިގަނޑުން ދައްކުވައިދެނީ ފަލަސްތީނުގެ މައްސަލަ "ކުންފުންޏެއްގެ އުސޫލުން ހިސޯރުކުރުން" ކަމަށެވެ. "ޓްރަމްޕް ޣައްޒާއާ މެދު ދެކެވަޑައިގަންނަވަނީ ވަތަނެއްގެ ގޮތުގައެއް ނޫން، އެކަމަކު ބަނގުރޫޓުވެފައިވާ، އާ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑެއް ބޭނުންވާ ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި،" އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.
**’ޣައްޒާ އެގްޒެކެޓިވް ބޯޑު’**
ފައުންޑިންގ ކައުންސިލްގެ ދަށުން އޮންނަނީ ސަރަހައްދީ ކަންކަން ވިލަރެސްކުރުމަށް އުފައްދާފައިވާ "ޣައްޒާ އެގްޒެކެޓިވް ބޯޑު" އެވެ.
މި ބޯޑުގައި ހިމެނެނީ:
* ސްޓީވް ވިޓްކޮފް
* ޖެރެޑް ކުޝްނަރ
* ތުރުކީގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރު ހާކަން ފިދާން
* ގަތަރުގެ ޑިޕްލޮމެޓް ޢަލީ އަލް-ޛަވާދީ
* މިސްރުގެ ޖެނެރަލް އިންޓެލިޖެންސް ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް ޙަސަން ރަޝާދު
* ޓޯނީ ބްލެއާ
* މާކް ރޯވަން
* ޔޫއޭއީގެ މިނިސްޓަރ އޮފް ސްޓޭޓް ފޯ އިންޓަނޭޝަނަލް ކޯޕަރޭޝަން ރީމް އަލް-ހާޝިމީ
* ނިކޮލޭ މިލަޑެނޮފް
* އިސްރާއީލު-ސައިޕްރަސްގެ ރިއަލް އެސްޓޭޓް ވިޔަފާރިވެރިޔާ ޔާކިރް ގަބޭ
* ސިގްރިޑް ކާގް (އދ. ގެ ކޯޑިނޭޓަރު)
**އިސްރާއީލުގެ ފާޑުކިޔުން**
އެމެރިކާއިން އިސްނަގައިގެން ހިންގާ ޕްލޭނެއް ނަމަވެސް، ތުރުކީ އާއި ގަތަރުގެ މަންދޫބުން ހިމެނުމުން އިސްރާއީލުން ވަނީ އެކަމާ ދެކޮޅު ހަދާފައެވެ. ބޮޑުވަޒީރު ބެންޖަމިން ނަތަންޔާހޫގެ އޮފީހުން ބުނީ މި ކޮމިޓީ އެކުލަވާލާފައިވަނީ އިސްރާއީލާ މަޝްވަރާކުރުމެއް ނެތި ކަމަށެވެ.
**ނޭޝަނަލް ކޮމިޓީ ފޯ ދަ އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން އޮފް ގާޒާ (އެން.ސީ.އޭ.ޖީ)**
އޮނިގަނޑުގެ އެންމެ ތިރީ ފަންތީގައި އޮތީ ފަލަސްތީނު މީހުން ހިމެނޭ ހަމައެކަނި ބައި ކަމަށްވާ އެން.ސީ.އޭ.ޖީ އެވެ.
ކޮމިޓީގެ ޗެއާމަން ޢަލީ ޝަޢާތު ވަނީ މީގައި ހިމެނޭ މެމްބަރުން ކަށަވަރުކޮށްދެއްވާފައެވެ. މިއީ ޚިދުމަތްދޭ ދާއިރާތައް ބެލެހެއްޓުމަށް ހަމަޖައްސާފައިވާ 12 މެމްބަރުންގެ ޓީމެކެވެ.
* އިގްތިސާދު: އިންޖިނިއަރ އާއިދު އަބޫ ރަމަޟާން
* ދަނޑުވެރިކަން: ޢަބްދުލް ކަރީމް ޢާޝޫރު
* ސިއްހަތު: ޑރ. އާއިދު ޔާޣީ
* ހައުސިންގ އެންޑް ލޭންޑްސް: އިންޖިނިއަރ އުސާމާ އަލް-ސަޢުދާވީ
* އަދުލު އިންސާފު: އަދުނާން އަބޫ ވަރްދާ
* އިންޓީރިއަރ އެންޑް އިންޓަރނަލް ސެކިއުރިޓީ: މޭޖަރ ޖެނެރަލް ސާމީ ނަސްމާން
* މުނިސިޕަލިޓީތަކާއި ފެން: ޢަލީ ބަރްހޫމް
* ފިނޭންސް: ބަޝީރު އަލް-ރައްޔިސް
* އިޖުތިމާއީ ކަންކަން: ހަނާ ތަރާޒީ
* ތައުލީމު: ޖަބްރު އަލް-ދާޢޫރު
* މުވާސަލާތު: އިންޖިނިއަރ އުމަރު އަލް-ޝަމާލީ
ފާޑުކިޔާ ފަރާތްތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި ފަލަސްތީނު މީހުން މި ފަންތިއަށް ވައްޓާލުމުން، އެމީހުންގެ ސިޔާސީ ބާރުވެރިކަން ގެއްލިގެންދެއެވެ. ޣައްޒާގެ އެނަލިސްޓެއް ކަމަށްވާ ވިސާމް އަފީފާ ވިދާޅުވީ، "ފަލަސްތީނު މީހުން ވަނީ ހަމައެކަނި މުނިސިޕަލް މުވައްޒަފުންނަށް ހަދާފައި" ކަމަށެވެ. "އެމީހުންގެ މަސައްކަތަކީ ނަރުދަމާ ސާފުކުރުމާއި ސްކޫލްތައް އެޅުން، އެކަމަކު އެމީހުންގެ ބިމުގެ ސިޔާސީ މުސްތަގުބަލާ މެދު ބަސްބުނުމުގެ އެއްވެސް ހައްގެއް ނެތް."
ނަމަވެސް، އަފީފާ ވިދާޅުވީ ޤަތުލުއާންމެއް ދެކެފައިވާ ބަޔަކު ކަންކަން ބަދަލުވުމަށް ނުހަނު ބޭނުންވެފައިވާ ކަމަށެވެ. "އެނަލިސްޓެއްގެ ގޮތުގައެއް ނޫން، އެކަމަކު މި ކާރިސާ ތަހައްމަލު ކުރަމުންދާ ރައްޔިތެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ބުނާނަމަ، މީހުން ދެކެނީ މި ކޮމިޓީއަކީ އުންމީދުގެ ހުޅުކޮޅެއް ކަމަށެވެ،" އަފީފާ ވިދާޅުވިއެވެ. "އިސްރާއީލުން ދިރިނުއުޅެވޭ ވަރަށް ހަލާކުކޮށްލާފައިވާ މި ސަރަހައްދަށް އަލުން ދިރުމެއް ގެނެސްދާނެ ކަމުގެ ބޮޑު އުންމީދެއް އެބައޮތެވެ."
ޓެކްނޮކްރެޓިކް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަންގެ މެމްބަރުންނަކީ "ވަރަށް ޕްރޮފެޝަނަލް" ބޭފުޅުން ކަމުގައި ވިޔަސް، ހަގީގީ ގޮންޖެހުން އޮތީ އެހެން ދިމާލެއްގައިކަން އަފީފާ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ. "މިއީ ކޮމިޓީއަށް އޮތް އިމްތިހާނެއް ނޫން، މިއީ ޓްރަމްޕަށް އޮތް އިމްތިހާނެއް،" އޭނާ ތަފްސީލުކޮށްދެއްވިއެވެ.
އާ ސަރުކާރުން "މާޝަލް ޕްލޭން" ފެންވަރުގެ އެހީތެރިކަމެއް ފޯރުކޮށްދޭނެތޯ އާއި އިސްރާއީލުގެ "ބޮޑާކަން" ހުއްޓުވުމުގައި ނާކާމިޔާބު ވާނެތޯ އޭނާ ސުވާލު އުފެއްދެވިއެވެ.
"ބިރަކީ، ސަލާމަތީ ގޮތުން ދޫތަކެއް ދިނުމަށް ޝަރުތުކޮށް، އިންސާނީ އެހީތެރިކަން ހަތިޔާރެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކޮށްފާނެތީ (ހިއުމެނިޓޭރިއަން ބްލެކްމެއިލް)،" އަފީފާ ވިދާޅުވިއެވެ.
**އިންޓަނޭޝަނަލް ސްޓެބިލައިޒޭޝަން ފޯސް**
މި ބައިތަކާ އެކުއެކީގައި، އަސްކަރީ ބައެއްގެ ގޮތުގައި "އިންޓަނޭޝަނަލް ސްޓެބިލައިޒޭޝަން ފޯސް" ހަރަކާތްތެރިވާނެއެވެ. މީގެ ކޮމާންޑަރަކީ އެމެރިކާގެ ޖެނެރަލް ޖެސްޕާ ޖެފަރސް އެވެ. އޭނާގެ މެންޑޭޓްގައި "ދާއިމީކޮށް ހަތިޔާރު ނައްތާލުން" ހިމެނެއެވެ.
މީގެ ސަބަބުން މައިގަނޑު މަޤްޞަދު، އެހީ ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ބަދަލުގައި އިސްރާއީލުގެ ސަލާމަތީ ކަންކަމަށް އިސްކަންދިނުމަށް ބަދަލުވެގެންދާނެ ކަމަށާއި، މިއީ ހަމަނުޖެހުމަކަށް މަގުފަހިވެދާނެ ކަމެއް ކަމަށް އަފީފާ އިންޒާރު ދެއްވިއެވެ.
"މައިގަނޑު މައްސަލައަކީ، ސިޔާސީ ހައްލެއް ނެތި އިސްރާއީލުގެ އެޖެންޑާ (ހަތިޔާރު ނައްތާލުން) ތަންފީޒުކުރުމަށް މި ފޯސްއާ ހަވާލުކޮށްފައިވުން،" އަފީފާ ވިދާޅުވިއެވެ. "ގިނަ ޤައުމުތަކުން ޖެހިލުންވަނީ އިސްރާއީލުގެ ސެކިއުރިޓީ ކޮންޓްރެކްޓަރުންގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކުރަން ބޭނުން ނުވާތީ. މިއީ ހަމަޖެހުން ގެނައުމުގެ ގޮތެއް ނޫން؛ މިއީ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ފެންވަރުގެ ދާޚިލީ ހަނގުރާމައަކަށް މަގުފަހިކުރުން."
**ޚުލާސާ**
"ބޯޑް އޮފް ޕީސް" އިން އުފައްދަނީ ސާފު ހައިރާކީއެކެވެ. ގޮތް ނިންމާނީ އެމެރިކާއާއި ވިޔަފާރިވެރިންނެވެ. ސަރަހައްދީ ޤައުމުތަކުން ޚަރަދުކޮށް ކަންކަން ވިލަރެސްކުރާނެއެވެ. އަދި ފަލަސްތީނު މީހުން ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ މަސައްކަތް ތަންފީޒުކުރާނެއެވެ.
"މިއީ އެއްފަރާތް ކުރުމުގެ އިންތިހާ،" އަފީފާ ނިންމަވާލެއްވިއެވެ. "ސިޔާސީ ކަންކަމާއި ޚިދުމަތުގެ ކަންކަން ވަކިކޮށްގެން، މި ޕްލޭނުން މަސައްކަތް ކުރަނީ ފަލަސްތީނުގެ ޤައުމީ މަޝްރޫޢު ވަޅުޖައްސާލުމަށެވެ."
ޣައްޒާގެ ސިޔާސީ އެނަލިސްޓު އަލް-ޤައްރާ އިތުރަށް ވިދާޅުވީ މި އޮނިގަނޑުން ފަރުވާކުރަނީ ބަލީގެ އަލާމާތްތަކަށް ކަމަށާއި، އަސްލު ބައްޔަށް އަޅާނުލާ ކަމަށެވެ.
"ހަގީގީ އިމްތިހާނު އޮތީ ބިންމަތީގައި،" އަލް-ޤައްރާ އަލްޖަޒީރާއަށް ވިދާޅުވިއެވެ. "ޣައްޒާގެ ރައްޔިތުން ބޭނުންވަނީ އެމެރިކާގެ ބެލެހެއްޓުމުގެ ދަށުގައި ތިބޭކަށް ނޫން، ފަލަސްތީނުގެ ޤައުމީ ވެރިކަމެއް. އިސްތިއުމާރަށް (އޮކިއުޕޭޝަނަށް) ހައްލެއް ނުހޯދައިދެވޭ ކޮންމެ މީހަކީ ހަމައެކަނި ކާރިސާ މެނޭޖްކުރާ މީހެއް، މައްސަލަ ހައްލުކުރާ މީހެއް ނޫން."
ކޮމެންޓު ފޮނުވާ