އެމެރިކާއިން އީރާނުގެ ނިއުކުލިއަރ ކާރުޚާނާތަކަށް ބޮން އަޅައިފި

އެމެރިކާގެ އަސްކަރިއްޔާއިން އިރާނުގެ ތިން ނިއުކްލިއަރ ސައިޓްތަކަށް ހަމަލާ ދިނުމުގެ މަސައްކަތް ފުރިހަމަ ކޮށްފައިވާ ކަމަށް އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ. މިއީ އިރާނާއި އިސްރާއީލާ ދެމެދު ހިނގަމުންދާ ހަނގުރާމައިގައި ހާލަތު އިތުރަށް ގޯސްވެގެންދާނެ ކަމެއްކަމަށް މަސްރަހު ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ދަނީ ބުނަމުންނެވެ.

"އަހަރެމެން ފޯޑޯ، ނަޠާންޒް އަދި އިސްފަހާން ހިމެނޭ ގޮތުން އިރާނުގެ ތިން ނިއުކްލިއަރ ސައިޓްތަކަށް ދިން ވަރަށް ކާމިޔާބު ހަމަލާ ފުރިހަމަ ކޮށްފިން. ހުރިހާ ބޯޓުތަކެއް މިހާރު ވަނީ އިރާނުގެ އެއާ ސްޕޭސްއިން ބޭރުގައި" ޓްރަމްޕް ޓްރޫތު ސޯޝަލްގައި ލިޔުއްވިއެވެ.

ޓްރަމްޕް އިތުރަށް ވިދާޅުވީ ފޯޑޯގައި ހުންނަ، އިރާނުގެ ނިއުކްލިއަރ ކާރުޚާނާތަކަށް، ފަރުބަދައިގައި ފޮރުވިފައިވާ އެންރިޗްމަންޓް ޕްލާންޓަށް "ބޮމްތަކުގެ ފުލް ޕޭލޯޑް" އެޅި ކަމަށެވެ.

އިސްރާއީލުގެ އޮފިޝަލުން ވިދާޅުވީ މި ހަމަލާތައް ރާވާ ހިންގުމުގައި އެމެރިކާއާ "ފުރިހަމަ އަށް އެއްބާރުލުން" ދީފައިވާ ކަމަށެވެ.

އެމެރިކާގެ މ،ި ހަމަލާއަށްފަހު، އިރާނުން ރައްދު ދިނުމުގެ ގޮތުން ސަރަހައްދުގައި ހުރި އެމެރިކާގެ މިލިޓަރީ އެސެޓްތަކަށް ޓާގެޓް ކުރުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. އިރާނުގެ އޮފިޝަލުން އިންޒާރު ދީފައިވަނީ ބަދަލު ހިފާނެ ކަމަށާއި އެމެރިކާގެ ކޮންމެ ހަމަލާއަކުން ސަރަހައްދީ ހަނގުރާމައެއް އުފެދުމުގެ ނުރައްކާ އޮތް ކަމަށެވެ.

އެމެރިކާއިން ހަމަލާ ދިން ސައިޓުތަކުގެ ތެރެއިން އެއް ސައިޓަކީ އިރާނުގެ ފޯޑޯ ސިއްރު ނިއުކްލިއަރ ސައިޓެވެ. މި ސައިޓް ވަނީ ޓެހްރާނުގެ ދެކުނުން ފަރުބަދައެއްގެ އަޑީގައި ފޮރުވާފައެވެ. އަދި މި ސައިޓް ހުންނަނީ ޔޫކޭ އާއި ފްރާންސް ގުޅުވާލާ ޗެނަލް ޓަނަލަށްވުރެ ބިމުގެ އަޑިން ފުންމިނުގައި ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.

ޔުރޭނިއަމް އެންރިޗްމަންޓް ސައިޓް ކަމުގައިވާ މި ތަނަކީ ތަޖުރިބާކާރުންގެ ނަޒަރުގައި އިރާނުގެ ނިއުކްލިއަރ އެމްބިޝަންތަކަށް ނުހަނު މުހިންމު ތަނެކެވެ.

ފޯޑޯ ހުންނަ ބިމުގެ ފުންމިނުގެ ސަބަބުން އިސްރާއީލުގެ ހަތިޔާރުތަކުން މި ތަނަށް ވާސިލުވުމަކީ އުނދަގޫ ކަމެކެވެ. ފޯޑޯ ނައްތާލުމަށް ބޭނުންވާ ބާރާއި ހަތިޔާރުކަމަށްވާ "ބަންކަރ ބަސްޓަރ" ބޮން ހުރީ ހަމައެކަނި އެމެރިކާގައެވެ.

އެމެރިކާ އަތުގައި ހުރި މި ބޮމަށް ކިޔަނީ ޖީބީޔޫ-57 މެސިވް އޯޑިނަންސް ޕެނެޓްރޭޓަރ (އެމްއޯޕީ) އެވެ. މި ބޮމުގެ ބަރުދަނަކީ 13,000 ކިލޯގްރާމް (30,000 ޕައުންޑް) އެވެ. އަދި ތަޖުރިބާކާރުން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި، މި ބޮމަށް ގާތްގަނޑަކަށް 18 މީޓަރުގެ ކޮންކްރީޓެއް ފޫއަޅުވާލުން ނުވަތަ ބިމުގެ އަޑިން 61 މީޓަރުގެ ފުންމިނަށް ދިއުމަށްފަހު ގޮއްވާލުމުގެ ގާބިލްކަން ލިބިފައި ވެއެވެ.

ފޯޑޯގެ ޓަނަލްތައް ހުންނަނީ ބިމުގެ މަތިން 80 މީޓަރާއި 90 މީޓަރާ ދެމެދު ފުންމިނުގައި ކަމަށް ބެލެވޭތީ، އެމްއޯޕީ ކާމިޔާބު ވާނެކަމުގެ ޔަޤީންކަމެއް ނެތެވެ. އެހެންނަމަވެސް މިއީ އެންމެ ގާތަށް ދެވިދާނެ އެންމެ ބޮމެވެ. މި މަރުކަޒު ހުންނަނީ ބިމު އަޑިން 1000 މީޓަރު ފުނުގައި ކަމަށްވެސް ބައެއް ފަރާތްތަކުން ބުނެފައި ވެއެވެ.

އެމެރިކާގެ އޮފިޝަލުން މީޑިއާތަކަށް ޔަޤީން ކޮށްދީފައިވަނީ މި ހަމަލާތަކުގައި އެމްއޯޕީ ބޭނުންކުރި ކަމަށެވެ. ކޮންމެ ޓާގެޓަކަށް ދެ ބޮމް ބޭނުންކޮށްފައިވާކަމަށް އެމެރިކާއިން ބުނެފައި ވެއެވެ.

ނިއުކްލިއަރ އެންރިޗްމަންޓް ފެސިލިޓީތަކަށް އެމެރިކާގެ ހަމަލާތަކުން ލިބުނު ގެއްލުމަކީ ކޮބައިކަން، ނުވަތަ އެއްވެސް އަނިޔާއެއް ނުވަތަ މަރުތަކެއް ވެފައިވޭތޯ އަދި ސާފެއް ނުވެއެވެ.

އިރާނުގެ ދައުލަތުގެ ބްރޯޑްކާސްޓަރުގެ ޑެޕިއުޓީ ޕޮލިޓިކަލް ޑައިރެކްޓަރ ޙަސަން އާބިދީނީ ވިދާޅުވީ އިރާން މި ތިން ނިއުކްލިއަރ ސައިޓް "ކުޑަ ދުވަސްކޮޅެއް ކުރިން" ހުސްކޮށްފައިވާ ކަމަށެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ އިރާނަށް "ބޮޑު ގެއްލުމެއް ނުލިބުނު، ސަބަބަކީ މެޓީރިއަލްތައް ކުރިން ބޭރުކޮށްފައިވާތީ" ކަމަށެވެ.

އިރާން ބުނެފައިވަނީ އިސްރާއީލާ އެކު އެންމެ ފަހުގެ ހަނގުރާމަ ފެށުނީއްސުރެ 200 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން މަރުވެފައިވާ ކަމަށާއި، 1,200 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން އަނިޔާވެފައިވާ ކަމަށެވެ.

އެމެރިކާއިން އިރާނުގެ މުހިންމު ނިއުކްލިއަރ ސައިޓްތަކަށް ދިން ހަމަލާތަކާ ގުޅިގެން އިސްރާއީލްއިން ދަނީ އެގައުމުގެ ސެކިއުރިޓީ ވަރުގަދަ ކުރަމުންދެއެވެ.

އިސްރާއީލުން އެގައުމުގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ޢާންމު ސެކިއުރިޓީ ވަރުގަދަ ކޮށްފައިވާ ކަމަށް އިސްރާއީލް ޑިފެންސް ފޯސް (އައިޑީއެފް) ވަނީ ބުނެފައެވެ.

ތަޖުރިބާކާރުން ވިދާޅުވެފައިވަނީ، އިސްރާއީލުން އިރާނުގެ މިލިޓަރީ ބޭސްތަކަށް މިހާތަނަށް ދިން ހަމަލާތަކުގެ ސަބަބުން އިރާން ވަރަށް ބޮޑަށް ބަލިކަށި ވެފައިވާކަމުގައެވެ. އެއީ ލެބަނަން (ޙިޒްބުﷲ)، ސީރިޔާ އަދި ޣައްޒާ (ޙަމާސް) ގައި ހުރި އިރާނުގެ ސަރަހައްދީ ޕްރޮކްސީތައް ބަލިކަށު ކޮށްލެވިފައިވާތީވެސް މެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އިރާނަށް އަދިވެސް އެގައުމުގެ ދުޝްމަނުންނަށް ވަރަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތައް ދިނުމުގެ ޤާބިލުކަން ލިބިފައިވެއެވެ.

އިރާނުގެ އޮފިޝަލުން މީގެކުރިން އެމެރިކާއަށް އިންޒާރު ދީފައިވަނީ، އެގައުމުން ހަނގުރާމާގައި ބައިވެރިވެއްޖެނަމަ "އިއާދަ ނުކުރެވޭ ގެއްލުން" ލިބޭނެ ކަމަށާއި ސަރަހައްދުގައި "ބޮޑު ހަނގުރާމައެއް" އުފެދުމުގެ ނުރައްކާ އޮތް ކަމަށެވެ.

ބަދަލު ހިފުމުގެ ގޮތުން ސަރަހައްދުގައި ހުރި އެމެރިކާގެ ބޭސްތަކަށް ޓާގެޓް ކުރާނެ ކަމަށް ބުނެ އިރާންއިން ބިރު ދައްކާފައިވެއެވެ. މިޑްލް އީސްޓްގައި މަދުވެގެން 19 ސަރަހައްދެއްގައި އެމެރިކާގެ މިލިޓަރީ ސައިޓްތައް ހުރެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ބަޙްރައިން، މިސްރު، އިރާޤް، އުރުދުން، ކުވައިތު، ޤަޠަރު، ސައުދީ އަރަބިއްޔާ އަދި ޔުނައިޓެޑް އަރަބް އެމިރޭޓްސް ހިމެނެއެވެ.

އިރާނަށް އެންމެ ފާޅުކަން ބޮޑު ޓާގެޓުތަކުގެ ތެރޭގައި ބަޙްރައިންގެ މީނާ ސަލްމާންގައި ހުންނަ ޔޫއެސް ނޭވީގެ 5 ވަނަ ފްލީޓް ހެޑްކުއާޓަރ ހިމެނެއެވެ.

އަދި ޕާރޝިއަން ގަލްފް އިންޑިއަން އޯޝަނާ ގުޅުވާލައި، ދުނިޔޭގެ ތެލުގެ ސަޕްލައިގެ 30% ގެންދާ، ސްޓްރެއިޓް އޮފް ހޯމޫޒް ކިޔާ މުހިންމު ޝިޕިންގ ރޫޓަށްވެސް ޓާގެޓް ކުރެވިދާނެއެވެ. އަދި ގްލޯބަލް މާކެޓްތައް އަސަރުކުރުވުމުގެ ގޮތުން، ނުރައްކާ އޮތް އެހެން ކަނޑު މަގުތަކަށްވެސް ހަމަލާ ދެވިދާނެއެވެ.

އިރާނަށް އެމެރިކާއަށް އެހީތެރިވާ ކަމަށް ފެންނަ ކައިރީގައި ހުރި ޤައުމުތަކުގެ އެސެޓްތަކަށްވެސް ޓާގެޓް ކުރެވިދާނެއެވެ. މިއިން ހަނގުރާމަ މުޅި ސަރަހައްދަށް ފެތުރުމުގެ ނުރައްކާ އެބައޮތެވެ.